ರಾಯಚೂರಿನ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಮುದುಗಲ್ ಕೋಟೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸ: ಮನೋಹರ್ ಸಿ. ಎಂ

ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುವುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರು, ಯಾದವರು, ಕಾಕತೀಯರು ಮತ್ತು ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ವೀರಗಾಥೆಗಳನ್ನು ಸಾರುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ತಾಣ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಿಂಗಸಗೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ **ಮುದುಗಲ್ ಕೋಟೆ**. ಮನೋಹರ್ ಸಿ. ಎಂ. ಎಂಬ ನಾನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಭವ್ಯ ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಉಂಟಾದ ರೋಮಾಂಚನ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಝಲಕ್ ಇಲ್ಲಿದೆ.

## 🏰 ಕೋಟೆಯ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ನೋಟ

ಮುದುಗಲ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತನ್ನ ಒಡಲಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಕೋಟೆಯ ಬೃಹತ್ ಗೋಡೆಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕೋಟೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ, ಇದನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಜವಂಶ ಕಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಕೋಟೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ಮುಂದೆ ದೇವಗಿರಿಯ ಯಾದವರು ಮತ್ತು ಕಾಕತೀಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲೂ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿತು.

ನಾನು ಕೋಟೆಯ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಒಳನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವೈರಿಗಳನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕಂದಕಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಕಾವಲು ಗೋಪುರಗಳು (Bastions) ಅಂದಿನ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದವು.

## 📜 ಮುದುಗಲ್ ಕೋಟೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಮುದುಗಲ್ ಕೋಟೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಲ್ಲ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ಹಲವು ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ರಣರಂಗ.

 * **ರಾಜವಂಶಗಳ ಹೋರಾಟ:** ಈ ಕೋಟೆ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ನಡುವಿನ ನಿರಂತರ ಸಂಘರ್ಷದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು. ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ವಿಜಯನಗರದ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

 * **ಮುದ್ಗಲ ಮುನಿಗಳ ತಪೋಭೂಮಿ:** ಸ್ಥಳೀಯ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಜಾಗಕ್ಕೆ 'ಮುದುಗಲ್' ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರಲು ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ 'ಮುದ್ಗಲ ಮುನಿಗಳು' ಕಾರಣ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

 * **ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ:** ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಮಿಶ್ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು (Indo-Islamic Architecture) ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು, ಕಮಾನುಗಳು ಅಂದಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾ ಪ್ರೌಢಿಮೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತವೆ.

## 🚶‍♂️ ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ನಾನು ಕಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು

ಕೋಟೆಯ ಆವರಣ ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು, ನಡೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಜಾರಿದ ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ:

 * **ಬೃಹತ್ ಫಿರಂಗಿಗಳು:** ಕೋಟೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಗಾ ಇಡಲು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

 * **ಪ್ರಾಚೀನ ಕೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾವಿಗಳು:** ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸುಂದರವಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಂಡಗಳು ಅಂದಿನ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿ.

 * **ದರ್ಗಾ ಮತ್ತು ಮಂದಿರಗಳು:** ಕೋಟೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಸಾರುವ ದರ್ಗಾಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಅವಶೇಷಗಳಿವೆ.

## ✍️ ಪ್ರವಾಸದ ಮುಕ್ತಾಯದ ಅನಿಸಿಕೆಗಳು

ಮುದುಗಲ್ ಕೋಟೆಯ ಬುರುಜಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಮುದುಗಲ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಿಗುವ ಆನಂದ ಅಪಾರ. ಎಷ್ಟೋ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಸಾರುತ್ತಿರುವ ಈ ಕೋಟೆಯ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಏನೋ ಒಂದು ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿಯಿದೆ.

ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರೇಮಿಯೂ ಭೇಟಿ ನೀಡಲೇಬೇಕಾದ ಅದ್ಭುತ ತಾಣ ಮುದುಗಲ್. ಇತಿಹಾಸದ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಆ ದಿನ ನನ್ನ ನೆನಪಿನ ಬುತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತದೆ.

 **ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ:** ನೀವು

ಮುದುಗಲ್ ಕೋಟೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಬಯಸಿದರೆ, ರಾಯಚೂರು ಅಥವಾ ಲಿಂಗಸಗೂರಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಸ್ ಅಥವಾ ಖಾಸಗಿ ವಾಹನಗಳ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು. ಚಳಿಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿನ ವಾತಾವರಣ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

>