ಹಂಪಿ, ಕಮಲಾಪುರದ ರಾಜ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೆಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ ಭೇಟಿ

ಪ್ರಜಾವಾಣಿ

ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಪಪ್ರಕಟಿತ ಶಾಸನ ಪತ್ತೆ:

      

     ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲೂಕಿನ ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಶೋಕನ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಾರಣ ಮೌರ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಶುಕ್ರದಪ್ಪನ ಬೆಟ್ಟವು ಸಹ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಆದಿಮಾನವನ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಗೆ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಮಾರ್ಗ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯುತ ಅಶೋಕ ಅಬಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ಸಿಎಂ ರವರು ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಾಗ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಇದೊಂದು ಅಪ್ರಕಟಿತ ಶಾಸನವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. 

      ಶಾಸನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಣೆಗಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಗಂಗಾವತಿಯ ಶ್ರೀ ಶರಣಬಸಪ್ಪ ಕೋಲ್ಕರ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶಾಸನದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನ ಶ್ರೀ ಮಾರುತಿ ಭಜಂತ್ರಿ ಲಿಪಿ ತಜ್ಞರು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ ಅವರ ಜೊತೆ ಹಿರೇ ಬೆಣಕಲ್ ನ

ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ದೊಡ್ಡಮನಿ ಅವರು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿ ಶಾಸನದ ಪಡೆಯಚ್ಚು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುಖಾಂತರ ಶಾಸನವು ಮೌರ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರದ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಐದರಿಂದ ಏಳನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ಲಿಪಿಯಾಗಿದ್ದು ಯಾವ ಅರಸು ಮನೆತನದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. 

      ಈ ಶಾಸನದ ಅಧ್ಯಯನ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ವರದಿ ಸಿದ್ಧವಾದರೆ ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲೂಕಿನ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಸನ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲಿದೆ. ಆದಿಮಾನವನ ನೆಲೆಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಶಾಸನಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯ ಲಿಪಿಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದವು ಆ ಬೆಟ್ಟದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಶಾಸನವು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ. 

    ಶ್ರೀ ಹರನಾಯಕ, ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಕುಂಬಾರ, ಶ್ರೀ ಮದ್ದಾನೆಪ್ಪ ಹೊಸಳ್ಳಿ,ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ, ಶ್ರೀ ಕಾಡಸಿದ್ದ

ಶ್ರೀ ಹೊನ್ನೂರ ಅವರು ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

#Discovery of Unpublished Inscription in Nittur Village: 

The village of **Nittur** in Siruguppa Taluk is a site of immense historical significance. Located on the banks of the Tungabhadra River, it provides vital insights into the **Mauryan Empire**, as it houses the rock edicts of Emperor Ashoka. The nearby **Shukradappa Hill** is also renowned as a prehistoric settlement of early humans.

While conducting field research on the route from Nittur to **Tekkalakote**, **Mr. Ashok Abkari** and **Mr. Manohara C.M.** identified characters carved onto a large boulder, which has now been recognized as an unpublished inscription.

### Study and Analysis

For a detailed analysis of the inscription, guidance was sought from **Mr. Sharanabasappa Kolkar** of Gangavathi. Script expert **Mr. Maruti Bhajantri** conducted the study, joined by **Mr. Manjunath Doddamani** from Hire Benakal. By taking an estampage (ink impression) of the inscription, they determined that:

 * **Period:** The script dates back to the post-Mauryan era, specifically between the **5th and 7th centuries CE**.

 * **Status:** Research is ongoing to identify the specific dynasty under whose reign this inscription was issued. A complete report is expected soon.

### Historical Context

Once the final report is prepared, it will add a significant new chapter to the history of Siruguppa Taluk. The discovery of inscriptions in close proximity to prehistoric settlements has intensified scholarly curiosity. Notably, scripts from the **Rashtrakuta dynasty** were previously discovered on a nearby hill; the proximity of this new find adds further intrigue to the region's archaeological wealth.

**Field Support:**

The research effort was supported by Mr. Haranayak, Mr. Chandrashekhar Kumbara, Mr. Maddaneppa Hosalli, Mr. Manjunath, Mr. Kadasidda, and Mr. Honnur.

ಪ್ರಜಾವಾಣಿ

ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ಆದಿಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ‌ ಕೆರೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಶೋಧ:

*ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ಆದಿಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ‌ ಏಳು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಶಾಸನ ಪತ್ತೆ:*

ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಯು ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಆದಿಮಾನವನ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ದೊರೆತ ನಂತರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಉತ್ಖನನಗೊಂಡ ಸ್ಥಳವಾದ ಗೌಡರ ಮೂಲೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಆಸಕ್ತರಾದ ಮನೋಹರ್ ಸಿ.ಎಂ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ಮೀನ್ಗಿ ನಾಗರಾಜರವರು ಶಾಸನವೊಂದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. 

ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಶಾಸನವನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು  ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಕೆರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 

ಶಾಸನದ ವಿವರ: ಆರು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಸಂಕೇತದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿ "ಟೆಕಲಕೊಟೆ ನಾಡಗೌಡ ಯರೆ ತ್ರಿಜಣ ಗೌಡನ ಮಗ ಮಲಣಗೌಡನ ಮಗ ಚಿಣಗೌಡನ ಮಗ ಪ್ರಜಟನ ಮಗ ಗೌಡಪನ ಮಗ ತ್ರಿಚಣ ಚನ್ನವಿರಪ ಗೌಡನು ಕಟಿಸಿದ ಕೆರೆ" ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಲಿಪಿತಜ್ಞರಾದ ಮಾರುತಿ ಭಜಂತ್ರಿರವರ‌‌ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಶಾಸನದ‌ ಲಿಪಿ‌ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಧಾರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರೋತ್ತರ  (೧೭ ರಿಂದ ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನ) ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬರೆಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

        ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ಸ್ಥಳನಾಮವನ್ನು "ಟೆಕಲಕೊಟೆ" ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ (ತ್ರಿಚಣ ಚನ್ನವಿರಪ ಗೌಡ) ತಾನು ಕೆರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ‌ ತನ್ನ ವಂಶದ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನ ತೋರ್ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ಅಂದರೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಡಗೌಡರಾಗಿದ್ದಂತಹ ತನ್ನ ವಂಶದ ಹಿರಿಯಜ್ಜನ ಹೆಸರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಯರೆ ತ್ರಿಜನಗೌಡನ ನಂತರ ಬಂದ ವಂಶಜರು ನಾಡಗೌಡ ಎನ್ನುವಂತಹ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಗಳು ಗೌಡ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.ಈ ಶಾಸನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವಂತೆ ಶಾಸನ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಕುರುಗೋಡಿನ ಸಿಂಧರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆಕ್ಕೆಕಲ್ಲು ೧೨ ಎಂಬ ನಾಮದೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಆ ವಿಶೇಷತೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಒಂದು ನಾಡು ಆಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಈ ಶಾಸನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಹಿರಿಯಜ್ಜರಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಬರೆಸಿರುವುದು ತುಂಬಾ ವಿಶೇಷವಾದ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

  ಶಾಸನದ ಮುಂದೆಯೇ ಕೆರೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಗುನ್ನಯ್ಯನ ಕೆರೆ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ‌ ನೀರುಣಿಸಲು ಕೆರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಸ್ಮರಿಸುವ  ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೌಡರು ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಗೌಡರ ಮೂಲೆ (ಪ್ರಸ್ತುತ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. 

   

     ಶಾಸನ ಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ್ ಅಬಕಾರಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕನ್ನಡಪ್ರಭ

ವಾರ್ತಾಭಾರತಿ

ಪ್ರಜಾವಾಣಿ

ನಿಟ್ಟೂರು: ಆಂಜನೇಯ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಶಾಸನ ಶೋಧ!

ನಿಟ್ಟೂರು: ಆಂಜನೇಯ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಶಾಸನ ಶೋಧ!

ಬರಹ: [ಮನೋಹರ ಸಿ ಎಂ/ಸಂಚರಪ್ರಿಯ]

ಸ್ಥಳ: ನಿಟ್ಟೂರು, ಸಿರುಗುಪ್ಪ

ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವದ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆ ಈಗ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲೂಕಿನ **ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ** ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಹತ್ವದ ಶಾಸನವೊಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶೋಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾಲದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಈ ಇತಿಹಾಸದ ಕಲ್ಲು ಈಗ ನಮ್ಮ ಗತವೈಭವದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿದೆ.

ಶಾಸನ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

ಈ ಅಪರೂಪದ ಶಾಸನವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿ, ಇತಿಹಾಸ ಲೋಕದ ಗಮನ ಸೆಳೆದವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಆಸಕ್ತರಾದ **ಮಂಜುನಾಥ್** ಅವರು. ಇವರ ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಶಾಸನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾದಿ ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿನ ಹಳೆಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಓದಿ, ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದವರು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ (ASI) ಸಹಾಯಕ ಅಧೀಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಾಸನ ತಜ್ಞರಾದ **ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಆರ್. ವಿ.** ಅವರು.

ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ನಾಗೇಂದ್ರ, ನಿಶಾಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಗೌರವ್, ಮನೋಹರ್ ಸಿ. ಎಂ. ಮತ್ತು ಹೊನ್ನೂರು ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದು, ಶಾಸನದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಶಾಸನದ ಕಾಲಮಾನ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಶಾಸನವು ಒಟ್ಟು **17 ಸಾಲುಗಳನ್ನು** ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಖರವಾದ ಕಾಲಮಾನದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.

 * **ಕಾಲಮಾನ:** ಶಾಲಿವಾಹನಶಕ ವರ್ಷ 1465, ಶುಭಕೃತ ಸಂವತ್ಸರ, ಭಾದ್ರಪದ ಶುದ್ಧ ಗುರುವಾರ.

 * **ರಾಜಾವಳಿ:** ಈ ನಿಖರವಾದ ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರಸ **ಸದಾಶಿವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಗೆ** (ಕ್ರಿ.ಶ. 1542-1570) ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಶಾಸನ ತಜ್ಞರು ಧೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ? (ವಿಷಯದ ವಿವರಣೆ)

ಈ ಶಾಸನವು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ದಾನದತ್ತಿಯ ಮಹತ್ವದ ಆಚರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ **'ಶ್ರೀವಿಟ್ಟ ಅಡೆಯ ದೇವರಿಗೆ' (ವಿಠ್ಠಲ ದೇವರಿಗೆ) "ಅಮೃತ ಪಡಿ"**ಗಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಿದ ಅಂಶವನ್ನು ಈ ಶಾಸನವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

**ಅಮೃತ ಪಡಿ ಎಂದರೆ ಏನು?:** ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಿತ್ಯದ ನೈವೇದ್ಯ, ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸವಗಳ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಧನ ಸಹಾಯವನ್ನು 'ಅಮೃತ ಪಡಿ ದಾನ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಸಿರುಗುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜಧಾನಿ ಹಂಪಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅಂದಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹರಡಿದ್ದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ 17 ಸಾಲುಗಳ ಶಾಸನವೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮದ ಆಂಜನೇಯನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂದೆ ಸಿಕ್ಕ ಈ ಶಾಸನ ಬರೆದ ಕಲ್ಲು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಅವಶೇಷವಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವಂತ ದಸ್ತಾವೇಜು. ಇಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹತ್ವದ ಶೋಧನೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಮಂಜುನಾಥ್, ಶಾಸನ ತಜ್ಞ ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಆರ್. ವಿ. ಹಾಗೂ ಇಡೀ ತಂಡಕ್ಕೆ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.

ನಿಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ಹಳೆಯ ಶಾಸನಗಳು, ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಇದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ, ತಜ್ಞರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತನ್ನಿ.

#VijayanagaraHistory #KarnatakaInscriptions #SiruguppaHistory #NitturInscription #KarnatakaArchaeology #KannadaHistoryBlog

Source: Sanjevani

 https://share.google/GUg6zu5FqJUgx04NN

Instagram

Sanjevani

Prajavani

ಮುದುಗಲ್ ಕೋಟೆ/ Mudgal Fort

 

ಮುದುಗಲ್ ಕೋಟೆಯ ಒಂದು ಸಾಹಸಮಯ ಪ್ರವಾಸ:

ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಿಂಗಸಗೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ **ಮುದುಗಲ್ ಕೋಟೆ** ಇತಿಹಾಸಾಸಕ್ತರನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತನ್ನತ್ತ ಸೆಳೆಯುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ತಾಣ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ನಡುವಿನ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ಈ ಕೋಟೆಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶ ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆ ರೋಮಾಂಚಕ ಪ್ರವಾಸದ ಅನುಭವ ಇಲ್ಲಿದೆ.

### ## ಮುಂಜಾವಿನ ಪಯಣ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನೋಟ

ನಾವು ಮುದುಗಲ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಸೂರ್ಯನಿನ್ನೂ ಉದಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಬೆಳಗಿನ ಮಂಜಿನಲ್ಲಿ ದೂರದಿಂದಲೇ ಕಾಣುವ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆಯ ಬೃಹತ್ ಗೋಡೆಗಳು ಯಾವುದೋ ಹಳೆಯ ಕಾಲಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವಂತೆ ಭಾಸವಾಯಿತು. ಕೋಟೆಯ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅದರ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಂಕುಡೊಂಕಾದ ರಸ್ತೆಗಳು ಆ ಕಾಲದ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಂತಿದ್ದವು.

### ## ಕೋಟೆಯ ಅದ್ಭುತ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ

ಮುದುಗಲ್ ಕೋಟೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುವ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ. ಕೋಟೆಯ ಒಳಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಮಗೆ ಕಂಡುಬಂದದ್ದು:

 * **ವಿಶಾಲವಾದ ಕಂದಕ:** ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಶತ್ರುಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಳಬರದಂತೆ ಆಳವಾದ ಕಂದಕವನ್ನು ತೋಡಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಗಳನ್ನು ಸಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಂತೆ!

 * **ಬೃಹತ್ ಬುರುಜುಗಳು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಗಳು:** ಕೋಟೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಬುರುಜುಗಳ ಮೇಲೆ ಇಂದಿಗೂ ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನೋಡಿದರೆ ಇಡೀ ಮುದುಗಲ್ ಪಟ್ಟಣದ ಸುಂದರ ನೋಟ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತದೆ.

 * **ರಾಯರ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು:** ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯ ಹಾಳಾದ ಗೋಡೆಗಳು, ಕಾವಲುಗಾರರ ಕೊಠಡಿಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ವೈಭವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ.

### ## ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯ

ಮುದುಗಲ್ ಕೇವಲ ಯುದ್ಧದ ಭೂಮಿಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು. ಕೋಟೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಿಲಯ ಮತ್ತು ಶಿವನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಇದೇ ಕೋಟೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹಮನಿ ಶೈಲಿಯ ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ದರ್ಗಾಗಳೂ ಇವೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಾ ಸಾಗುವುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭವ.

### ## ಇತಿಹಾಸದ ಮೌನ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿ

ಬುರುಜಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತಾ, ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟಾಗ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮೈ ರೋಮಾಂಚನಗೊಂಡಿತು. ಇದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಸೈನಿಕರು ಕಾವಲು ನಿಂತಿರಬಹುದು, ಎಷ್ಟು ಯುದ್ಧದ ರಣಕಹಳೆಗಳು ಮೊಳಗಿರಬಹುದು! ಆದರೆ ಇಂದು ಆ ಎಲ್ಲಾ ಗದ್ದಲಗಳೂ ಮಾಸಿ, ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಮೌನ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

> **ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಲಹೆ:** ಕೋಟೆಯು ತುಂಬಾ ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ನಡಿಗೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ನಡಿಗೆಯ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಒಳಿತು.

### ## ಪ್ರವಾಸದ ಮುಕ್ತಾಯ

ಸಂಜೆ ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾವು ಕೋಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದೆವು. ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಸೂರ್ಯನ ಕೊನೆಯ ಕಿರಣಗಳು ಆ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಬಂದ ತೃಪ್ತಿ ನಮ್ಮದಾಗಿತ್ತು. ನೀವು ವಿಜಯನಗರದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳ ಪ್ರೇಮಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಮುದುಗಲ್ ಕೋಟೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ನೀವು ಭೇಟಿ ನೀಡಲೇಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳ.