ಬರಹ: [ಮನೋಹರ ಸಿ ಎಂ/ಸಂಚರಪ್ರಿಯ]
ಸ್ಥಳ: ನಿಟ್ಟೂರು, ಸಿರುಗುಪ್ಪ
ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆಯ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವದ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆ ಈಗ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲೂಕಿನ **ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮದ ಶ್ರೀ ಆಂಜನೇಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ** ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಹತ್ವದ ಶಾಸನವೊಂದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶೋಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾಲದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದ ಈ ಇತಿಹಾಸದ ಕಲ್ಲು ಈಗ ನಮ್ಮ ಗತವೈಭವದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿದೆ.
ಶಾಸನ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು ಹೇಗೆ?
ಈ ಅಪರೂಪದ ಶಾಸನವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿ, ಇತಿಹಾಸ ಲೋಕದ ಗಮನ ಸೆಳೆದವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಆಸಕ್ತರಾದ **ಮಂಜುನಾಥ್** ಅವರು. ಇವರ ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಶಾಸನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಹಾದಿ ಸುಲಭವಾಯಿತು. ಈ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲಿನ ಹಳೆಯ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಓದಿ, ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದವರು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ (ASI) ಸಹಾಯಕ ಅಧೀಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಾಸನ ತಜ್ಞರಾದ **ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಆರ್. ವಿ.** ಅವರು.
ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ನಾಗೇಂದ್ರ, ನಿಶಾಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಗೌರವ್, ಮನೋಹರ್ ಸಿ. ಎಂ. ಮತ್ತು ಹೊನ್ನೂರು ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದು, ಶಾಸನದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಶಾಸನದ ಕಾಲಮಾನ ಮತ್ತು ರಾಜನ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಶಾಸನವು ಒಟ್ಟು **17 ಸಾಲುಗಳನ್ನು** ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಖರವಾದ ಕಾಲಮಾನದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ.
* **ಕಾಲಮಾನ:** ಶಾಲಿವಾಹನಶಕ ವರ್ಷ 1465, ಶುಭಕೃತ ಸಂವತ್ಸರ, ಭಾದ್ರಪದ ಶುದ್ಧ ಗುರುವಾರ.
* **ರಾಜಾವಳಿ:** ಈ ನಿಖರವಾದ ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರಸ **ಸದಾಶಿವರಾಯನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಗೆ** (ಕ್ರಿ.ಶ. 1542-1570) ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಶಾಸನ ತಜ್ಞರು ಧೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ? (ವಿಷಯದ ವಿವರಣೆ)
ಈ ಶಾಸನವು ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ದಾನದತ್ತಿಯ ಮಹತ್ವದ ಆಚರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ವಿಜಯನಗರದ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ **'ಶ್ರೀವಿಟ್ಟ ಅಡೆಯ ದೇವರಿಗೆ' (ವಿಠ್ಠಲ ದೇವರಿಗೆ) "ಅಮೃತ ಪಡಿ"**ಗಾಗಿ ದಾನ ನೀಡಿದ ಅಂಶವನ್ನು ಈ ಶಾಸನವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
**ಅಮೃತ ಪಡಿ ಎಂದರೆ ಏನು?:** ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಿತ್ಯದ ನೈವೇದ್ಯ, ಪೂಜಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಉತ್ಸವಗಳ ಖರ್ಚು-ವೆಚ್ಚಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಧನ ಸಹಾಯವನ್ನು 'ಅಮೃತ ಪಡಿ ದಾನ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಸಿರುಗುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಜಯನಗರದ ರಾಜಧಾನಿ ಹಂಪಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅಂದಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಡೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಹರಡಿದ್ದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ 17 ಸಾಲುಗಳ ಶಾಸನವೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮದ ಆಂಜನೇಯನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಂದೆ ಸಿಕ್ಕ ಈ ಶಾಸನ ಬರೆದ ಕಲ್ಲು ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸದ ಅವಶೇಷವಲ್ಲ; ಅದು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವಂತ ದಸ್ತಾವೇಜು. ಇಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಮಹತ್ವದ ಶೋಧನೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಮಂಜುನಾಥ್, ಶಾಸನ ತಜ್ಞ ಅನಿಲ್ ಕುಮಾರ್ ಆರ್. ವಿ. ಹಾಗೂ ಇಡೀ ತಂಡಕ್ಕೆ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.
ನಿಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ಹಳೆಯ ಶಾಸನಗಳು, ವೀರಗಲ್ಲುಗಳು ಇದ್ದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ, ತಜ್ಞರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತನ್ನಿ.
#VijayanagaraHistory #KarnatakaInscriptions #SiruguppaHistory #NitturInscription #KarnatakaArchaeology #KannadaHistoryBlog
