ನಡಿವಿ ಕೋಟೆ, ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲ್ಲೂಕು, ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ.

Nadivi Fort:

ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ **ನಡಿವಿ ಗ್ರಾಮದ ಕೋಟೆ** ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಲದುರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮವಾಗಿರುವ ಈ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

### ಕೋಟೆಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ

 * **ಕಾಲಘಟ್ಟ:** ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು **15 ರಿಂದ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ** (ವಿಜಯನಗರದ ಕಾಲ ಅಥವಾ ಅದರ ನಂತರದ ಪಾಳೇಗಾರರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ) ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

 * **ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳ:** ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸಲು, ಕಾವಲು ಕಾಯಲು ಅಥವಾ ಸುಂಕ ವಸೂಲಾತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ (Sentry Post / Check-post) ಈ ನದಿತಟದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

 * **ರಚನಾ ಶೈಲಿ:** ಸುಮಾರು **25 ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವ** ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಈ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನದಿಯ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗುಡ್ಡಗಳ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಗಾರೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಶತ್ರುಗಳ ಫಿರಂಗಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಭದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ **7 ಬುರುಜುಗಳನ್ನು (ಕೊತ್ತಲುಗಳನ್ನು)** ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೋಟೆಯ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಕೆಲವು ಗೋಡೆಗಳು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿವೆ.

### ರಾಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ

ಕೋಟೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ **ರಾಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ**. ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಈ ಪುರಾತನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿವಲಿಂಗವಿದ್ದು, ನಿತ್ಯ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಪುರಾತನ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು 1989ರಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸಂತಾನ ಭಾಗ್ಯವಿಲ್ಲದ ದಂಪತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಇಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ.

### ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ

 * **ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೊಬಗು:** ಜುಲೈನಿಂದ ಜನವರಿವರೆಗೆ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ಮೈದುಂಬಿ ಹರಿಯುವಾಗ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲಿಂದ ಕಾಣುವ ದೃಶ್ಯ ಅದ್ಭುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳಿರುವುದರಿಂದ ನೀರಿನ ಹರಿವು ರಭಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಟೆಯ ಬುರುಜಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ನೋಡಿದರೆ ಸುತ್ತಲಿನ ಹಸಿರು ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಯ ವಿಹಂಗಮ ನೋಟ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

 * **ತಲುಪುವ ಮಾರ್ಗ:** ಇದು ಸಿರುಗುಪ್ಪ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸುಮಾರು 18 ಕಿ.ಮೀ., ಕುರುಗೋಡಿನಿಂದ 20 ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ 56 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಸದರ ನಿಧಿಯಡಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸಮುದಾಯ ಭವನದ ಸೌಕರ್ಯವೂ ಇದೆ.

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವರಿಗೆ ನಡಿವಿ ಜಲದುರ್ಗವು ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ 'ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್' ಆಗಿದೆ.

ಹಂಪಿ, ಕಮಲಾಪುರದ ರಾಜ್ಯ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೆಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿ ಭೇಟಿ

ನಿಟ್ಟೂರು ಶಿಲಾಶಾಸನದ ವರದಿ

ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆ ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮದ ಈ ಬಂಡೆ ಶಾಸನವನ್ನು ತಜ್ಞರು ಓದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕೂಟರ ಒಂದನೇ ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲದ ಶಾಸನವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. (ಒಂದನೇ ಕೃಷ್ಣ ತಲಕಾಡು ಗಂಗರ ಶ್ರೀಪುರುಷನ ಸಮಕಾಲೀನ)

ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಇದು ಒಂದನೇ ಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜರಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿ.ಶ. 8ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿದರು.

ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಈ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ:

ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆ

ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದ ಭೂದಾನ ಪದ್ಧತಿ

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು

ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಪವಾಕ್ಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯ

ಈ ಶಾಸನದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು:

ಇದು ಅಕಾಲವರ್ಷ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಥಮ (ಕ್ರಿ.ಶ. 756–774) ಅವರ ಕಾಲದ ಶಾಸನವಾಗಿದೆ

ರಾಜನು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ 12 ಮತ್ತರು ನೀರಾವರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ

ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಾಜಮಾನ (ರಾಜಕೀಯ ಅಳತೆ ಪದ್ಧತಿ) ಪ್ರಕಾರ ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ

ದಾನದೊಂದಿಗೆ ಉಂಚಭೋಗ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ

“100” ಮತ್ತು “70” ಅಂತ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ

ನಿಟ್ಟೂರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ

ಶಾಸನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಪವಾಕ್ಯವಿದೆ:

ಈ ದಾನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವರು ವಾರಾಣಾಸಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಹಾಗೂ ಸಾವಿರ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕೊಂದ ಪಾಪಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ

ಈ ದಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರು ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ

ಈ ಶಾಸನವು ಅಶೋಕನ ಶಾಸನದ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಮೌರ್ಯರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಕ್ರಿ.ಶ. 8ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಬಲವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ಈ ಶಾಸನ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಪಪ್ರಕಟಿತ ಶಾಸನ ಪತ್ತೆ:

      

     ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲೂಕಿನ ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು ಸಾಮ್ರಾಟ ಅಶೋಕನ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕಾರಣ ಮೌರ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ ಶುಕ್ರದಪ್ಪನ ಬೆಟ್ಟವು ಸಹ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲಘಟ್ಟದ ಆದಿಮಾನವನ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಗೆ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಮಾರ್ಗ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯುತ ಅಶೋಕ ಅಬಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ಸಿಎಂ ರವರು ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಾಗ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಇದೊಂದು ಅಪ್ರಕಟಿತ ಶಾಸನವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. 

      ಶಾಸನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಣೆಗಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಗಂಗಾವತಿಯ ಶ್ರೀ ಶರಣಬಸಪ್ಪ ಕೋಲ್ಕರ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶಾಸನದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನ ಶ್ರೀ ಮಾರುತಿ ಭಜಂತ್ರಿ ಲಿಪಿ ತಜ್ಞರು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ ಅವರ ಜೊತೆ ಹಿರೇ ಬೆಣಕಲ್ ನ

ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ದೊಡ್ಡಮನಿ ಅವರು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿ ಶಾಸನದ ಪಡೆಯಚ್ಚು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುಖಾಂತರ ಶಾಸನವು ಮೌರ್ಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರದ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು ಐದರಿಂದ ಏಳನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ ಲಿಪಿಯಾಗಿದ್ದು ಯಾವ ಅರಸು ಮನೆತನದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. 

      ಈ ಶಾಸನದ ಅಧ್ಯಯನ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ವರದಿ ಸಿದ್ಧವಾದರೆ ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲೂಕಿನ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಶಾಸನ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲಿದೆ. ಆದಿಮಾನವನ ನೆಲೆಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಶಾಸನಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯ ಲಿಪಿಗಳು ದೊರೆತಿದ್ದವು ಆ ಬೆಟ್ಟದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಶಾಸನವು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ. 

    ಶ್ರೀ ಹರನಾಯಕ, ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಕುಂಬಾರ, ಶ್ರೀ ಮದ್ದಾನೆಪ್ಪ ಹೊಸಳ್ಳಿ,ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ, ಶ್ರೀ ಕಾಡಸಿದ್ದ

ಶ್ರೀ ಹೊನ್ನೂರ ಅವರು ಕ್ಷೇತ್ರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

#Discovery of Unpublished Inscription in Nittur Village: 

The village of **Nittur** in Siruguppa Taluk is a site of immense historical significance. Located on the banks of the Tungabhadra River, it provides vital insights into the **Mauryan Empire**, as it houses the rock edicts of Emperor Ashoka. The nearby **Shukradappa Hill** is also renowned as a prehistoric settlement of early humans.

While conducting field research on the route from Nittur to **Tekkalakote**, **Mr. Ashok Abkari** and **Mr. Manohara C.M.** identified characters carved onto a large boulder, which has now been recognized as an unpublished inscription.

### Study and Analysis

For a detailed analysis of the inscription, guidance was sought from **Mr. Sharanabasappa Kolkar** of Gangavathi. Script expert **Mr. Maruti Bhajantri** conducted the study, joined by **Mr. Manjunath Doddamani** from Hire Benakal. By taking an estampage (ink impression) of the inscription, they determined that:

 * **Period:** The script dates back to the post-Mauryan era, specifically between the **5th and 7th centuries CE**.

 * **Status:** Research is ongoing to identify the specific dynasty under whose reign this inscription was issued. A complete report is expected soon.

### Historical Context

Once the final report is prepared, it will add a significant new chapter to the history of Siruguppa Taluk. The discovery of inscriptions in close proximity to prehistoric settlements has intensified scholarly curiosity. Notably, scripts from the **Rashtrakuta dynasty** were previously discovered on a nearby hill; the proximity of this new find adds further intrigue to the region's archaeological wealth.

**Field Support:**

The research effort was supported by Mr. Haranayak, Mr. Chandrashekhar Kumbara, Mr. Maddaneppa Hosalli, Mr. Manjunath, Mr. Kadasidda, and Mr. Honnur.

ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ಆದಿಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ‌ ಕೆರೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಶೋಧ:

*ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ಆದಿಮ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ‌ ಏಳು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಶಾಸನ ಪತ್ತೆ:*

ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಯು ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉತ್ಖನನದಲ್ಲಿ ಆದಿಮಾನವನ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರ ದೊರೆತ ನಂತರ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಉತ್ಖನನಗೊಂಡ ಸ್ಥಳವಾದ ಗೌಡರ ಮೂಲೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಆಸಕ್ತರಾದ ಮನೋಹರ್ ಸಿ.ಎಂ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ಮೀನ್ಗಿ ನಾಗರಾಜರವರು ಶಾಸನವೊಂದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. 

ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಶಾಸನವನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು  ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಕೆರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 

ಶಾಸನದ ವಿವರ: ಆರು ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಸಂಕೇತದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿ "ಟೆಕಲಕೊಟೆ ನಾಡಗೌಡ ಯರೆ ತ್ರಿಜಣ ಗೌಡನ ಮಗ ಮಲಣಗೌಡನ ಮಗ ಚಿಣಗೌಡನ ಮಗ ಪ್ರಜಟನ ಮಗ ಗೌಡಪನ ಮಗ ತ್ರಿಚಣ ಚನ್ನವಿರಪ ಗೌಡನು ಕಟಿಸಿದ ಕೆರೆ" ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಲಿಪಿತಜ್ಞರಾದ ಮಾರುತಿ ಭಜಂತ್ರಿರವರ‌‌ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಶಾಸನದ‌ ಲಿಪಿ‌ ಮತ್ತು ಬರವಣಿಗೆಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಆಧಾರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ವಿಜಯನಗರ ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರೋತ್ತರ  (೧೭ ರಿಂದ ೧೮ ನೇ ಶತಮಾನ) ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬರೆಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

        ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಯ ಸ್ಥಳನಾಮವನ್ನು "ಟೆಕಲಕೊಟೆ" ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿದ್ದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ (ತ್ರಿಚಣ ಚನ್ನವಿರಪ ಗೌಡ) ತಾನು ಕೆರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ‌ ತನ್ನ ವಂಶದ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನ ತೋರ್ಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ಅಂದರೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಡಗೌಡರಾಗಿದ್ದಂತಹ ತನ್ನ ವಂಶದ ಹಿರಿಯಜ್ಜನ ಹೆಸರನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಯರೆ ತ್ರಿಜನಗೌಡನ ನಂತರ ಬಂದ ವಂಶಜರು ನಾಡಗೌಡ ಎನ್ನುವಂತಹ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಗಳು ಗೌಡ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.ಈ ಶಾಸನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವಂತೆ ಶಾಸನ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆ ಕುರುಗೋಡಿನ ಸಿಂಧರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತೆಕ್ಕೆಕಲ್ಲು ೧೨ ಎಂಬ ನಾಮದೊಂದಿಗೆ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಆ ವಿಶೇಷತೆ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಒಂದು ನಾಡು ಆಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಈ ಶಾಸನದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಹಿರಿಯಜ್ಜರಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಬರೆಸಿರುವುದು ತುಂಬಾ ವಿಶೇಷವಾದ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

  ಶಾಸನದ ಮುಂದೆಯೇ ಕೆರೆಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಗುನ್ನಯ್ಯನ ಕೆರೆ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕಾಗಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ‌ ನೀರುಣಿಸಲು ಕೆರೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ಸ್ಮರಿಸುವ  ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೌಡರು ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಗೌಡರ ಮೂಲೆ (ಪ್ರಸ್ತುತ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿತು ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ಹಿನ್ನಲೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. 

   

     ಶಾಸನ ಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಶೋಕ್ ಅಬಕಾರಿ ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.