𝗦𝗔𝗡𝗖𝗛𝗔𝗥𝗔𝗣𝗥𝗜𝗬𝗔

Nadivi Fort: ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ **ನಡಿವಿ ಗ್ರಾಮದ ಕೋಟೆ** ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಲದುರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮವಾಗಿರುವ ಈ ಕೋಟೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: ### ಕೋಟೆಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ  * **ಕಾಲಘಟ್ಟ:** ಈ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು **15 ರಿಂದ 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ** (ವಿಜಯನಗರದ ಕಾಲ ಅಥವಾ ಅದರ ನಂತರದ ಪಾಳೇಗಾರರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ) ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ.  * **ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳ:** ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸಲು, ಕಾವಲು ಕಾಯಲು ಅಥವಾ ಸುಂಕ ವಸೂಲಾತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ (Sentry Post / Check-post) ಈ ನದಿತಟದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.  * **ರಚನಾ ಶೈಲಿ:** ಸುಮಾರು **25 ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವ** ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ಈ ಕೋಟೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನದಿಯ ಪಾತ್ರ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗುಡ್ಡಗಳ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಗಾರೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಶತ್ರುಗಳ ಫಿರಂಗಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಭದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕೋಟೆಯ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ **7 ಬುರುಜುಗಳನ್ನು (ಕೊತ್ತಲುಗಳನ್ನು)** ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೋಟೆಯ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಕೆಲವು ಗೋಡೆಗಳು ಶಿಥಿಲಗೊಂಡಿವೆ. ### ರಾಮಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಸ...

ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆ ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮದ ಈ ಬಂಡೆ ಶಾಸನವನ್ನು ತಜ್ಞರು ಓದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕೂಟರ ಒಂದನೇ ಕೃಷ್ಣನ ಕಾಲದ ಶಾಸನವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. (ಒಂದನೇ ಕೃಷ್ಣ ತಲಕಾಡು ಗಂಗರ ಶ್ರೀಪುರುಷನ ಸಮಕಾಲೀನ) ವಿವರಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: ಇದು ಒಂದನೇ ಕೃಷ್ಣ ಅವರ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಾಚೀನ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜರಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಿ.ಶ. 8ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿದರು. ನಿಟ್ಟೂರು ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಈ ಶಾಸನವು ಕನ್ನಡ ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಕೆಳಗಿನ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ: ಆಡಳಿತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕನ್ನಡದ ಬಳಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರ ಕಾಲದ ಭೂದಾನ ಪದ್ಧತಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಪವಾಕ್ಯಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಈ ಶಾಸನದ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು: ಇದು ಅಕಾಲವರ್ಷ ಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಥಮ (ಕ್ರಿ.ಶ. 756–774) ಅವರ ಕಾಲದ ಶಾಸನವಾಗಿದೆ ರಾಜನು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ 12 ಮತ್ತರು ನೀರಾವರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಿದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಾಜಮಾನ (ರಾಜಕೀಯ ಅಳತೆ ಪದ್ಧತಿ) ಪ್ರಕಾರ ಅಳೆಯಲಾಗಿದೆ ದಾನದೊಂದಿಗೆ ಉಂಚಭೋಗ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ “100” ಮತ್ತು “70” ಅಂತ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ ನಿಟ್ಟೂರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ...

       ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಡೂರು ತಾಲೂಕಿನ ‘ತುಮಟಿ’ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ಷೇತ್ರಕಾರ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಹಂದಿಬೇಟೆ ವೀರಗಲ್ಲನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ತುಮಟಿ ಗ್ರಾಮದ ದುಗ್ಲಾದೇವಿ ಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿರುವ ಹಂದಿ ಬೇಟೆ ವೀರಗಲ್ಲು ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಒಂದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕಂಡರಿಸಿರುವ ವೀರಗಲ್ಲಿನ ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಹಂದಿಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವೀರನ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪ್ರಭಾವಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ವೀರಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಯಾದ ವೀರನ ಶಿರದ ಭಾಗವು ತ್ರುಟಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ಬಾಕು, ಎಡ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಯ ಲಗಾಮು ಹಿಡಿದಿದ್ದು, ಬಲ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಈಟಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹಂದಿ ಬೇಟೆಗೆ ಯತ್ನಿಸಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶಿಲ್ಪಿಯು ವೀರ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವನು. ಕುದುರೆಯು ಸುಂದರವಾದ ಮುಖ ಮತ್ತು ದಷ್ಟಪುಷ್ಟವಾದ ಮೈಕಟ್ಟುನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಜೀನಿ, ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತರಿಸಿದ್ದು, ಹಿಂದಿನ ಕಾಲುಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೃಷ್ಠದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ಕೂದಲಿರುವ ಬಾಲದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಶಿಲ್ಪಿಯು ಸೊಗಸಾಗಿ ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ವೀರನು  ಬೇಟೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಸ...