ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಯಿಂದ ತಂಜಾವೂರಿನ ಬೃಹದೀಶ್ವರನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ: ಒಂದು ಪ್ರವಾಸ

** ಬಳ್ಳಾರಿಯ ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಯಿಂದ ತಂಜಾವೂರಿನ ಬೃಹದೀಶ್ವರನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ: ಒಂದು ಪ್ರವಾಸ **

**- ಮನೋಹರ ಸಿ.ಎಂ., ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆ**

೨೧-೦೬-೨೦೨೬

ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಆಸಕ್ತಿ ನನ್ನನ್ನು ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರುಗುಪ್ಪ ತಾಲೂಕಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಟ್ಟಣವಾದ ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಯಿಂದ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿ ತಂಜಾವೂರಿಗೆ ಸೆಳೆಯಿತು. ಚೋಳರ ಕಲಾ ವೈಭವದ ಪ್ರತೀಕವಾದ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು, ಅದರ ಭವ್ಯ ಇತಿಹಾಸ, ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವ ನನ್ನ ಬಹುದಿನಗಳ ಕನಸು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನನಸಾಯಿತು.

**ಭೂಗರ್ಭದಿಂದ ಮುಗಿಲೆತ್ತರಕ್ಕೆ: ದೇವಾಲಯದ ಭವ್ಯ ಇತಿಹಾಸ**

ತಂಜಾವೂರನ್ನು ತಲುಪಿ ದೇವಾಲಯದ ಭವ್ಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ನೋಡಿದಾಗ ನನ್ನ ರೋಮಾಂಚನ ಇಮ್ಮಡಿಯಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1010ರಲ್ಲಿ ಮಹಾನ್ ಚೋಳ ರಾಜನಾದ **ಮೊದಲ ರಾಜರಾಜ ಚೋಳ**ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲೆಯಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ **'ವಿಮಾನ ಗೋಪುರ'**. ಸುಮಾರು 216 ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುವ ಈ ಗೋಪುರದ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಕುಂಭಂ' (ಶಿಖರ) ಸುಮಾರು 80 ಟನ್ ತೂಕದ ಒಂದೇ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ!

**ಅದ್ಭುತ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ಉಪ-ಸ್ಮಾರಕಗಳ ವೈಭವ**

ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದೊಳಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಚೋಳರ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ಕಲಾ ವೈಭವ ಕಣ್ಣೆದುರು ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಮುಖ್ಯ ವಿಮಾನ ಗೋಪುರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇಡೀ ಆವರಣವು ಇತಿಹಾಸದ ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ:

**ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ತಮಿಳು ಶಾಸನಗಳು:** ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥ ಮತ್ತು ಅಡಿಪಾಯದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ತಮಿಳು ಗ್ರಂಥ ಲಿಪಿಯ ಶಾಸನಗಳು ನನ್ನನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿದವು. ಈ ಶಾಸನಗಳು ಕೇವಲ ರಾಜನ ಜಯಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲ; ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ದಾನ-ದತ್ತಿಗಳು, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನರ್ತಕಿಯರು ಮತ್ತು ಕೈಂಕರ್ಯ ನಿರತರ ವಿವರಗಳು ಹಾಗೂ ಆ ಕಾಲದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕರಿಗೆ ಇವು ಜ್ಞಾನದ ಗಣಿಗಳಾಗಿವೆ.

**ಭವ್ಯ ಉಪ-ಸ್ಮಾರಕಗಳು (ದೇಗುಲಗಳು):** ಮುಖ್ಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಮರಾಠ ರಾಜರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಉಪ-ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ **ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ**ದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ನೋಡುಗರನ್ನು ಮಂತ್ರಮುಗ್ಧರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಗಣೇಶ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಚೋಳರ ಕಾಲದ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ಹಾಗೂ ಚಂಡಿಕೇಶ್ವರ ಸನ್ನಿಧಿಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.

 * **ಜೀವಂತ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂದಿ:** ಮುಖಮಂಟಪದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ **ಏಕಶಿಲಾ ಬೃಹತ್ ನಂದಿ** ವಿಗ್ರಹವು ಭಾರತದಲ್ಲೇ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಗಾಂಭೀರ್ಯದಿಂದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಬಾಹ್ಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರು, ಮಹಾ ವಿಷ್ಣು, ದುರ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಶಿವನ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಾದ ಭೈರವ ಹಾಗೂ ವೀರಭದ್ರನ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಚೋಳರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಪ್ರೌಢಿಮೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಪಥದಲ್ಲಿರುವ ಚೋಳರ ಕಾಲದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು (Fresco Paintings) ಇಂದಿಗೂ ತನ್ನ ಬಣ್ಣದ ಹೊಳಪನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ.

গರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಗದ್ಗುರುವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಬೃಹತ್ ಶಿವಲಿಂಗದ ದರ್ಶನ ಪಡೆದಾಗ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ದಿವ್ಯ ಶಾಂತಿ ಅನನ್ಯವಾಗಿತ್ತು.

**ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಆದರ: ತಂಜಾವೂರು ಜನರ ಸ್ವಭಾವ**

ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರಿಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವ ಅವಕಾಶ ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ತಂಜಾವೂರಿನ ಜನರ ಸ್ವಭಾವ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಗೌರವಾನ್ವಿತವಾದುದು. 

ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭವ್ಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರವಾದ ಹೆಮ್ಮೆಯಿದೆ.

**ಮರಳಿ ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಗೆ: ನೆನಪುಗಳ ಬುತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ**

ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಕಲ್ಲು ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಚೋಳರ ಕಲಾ ವೈಭವ, ಅಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ಇತಿಹಾಸದ ಸತ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ತಂಜಾವೂರು ಜನರ ಮಮತಾಮಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಸರೆಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ನಾನು ಮರಳಿ ನನ್ನ ಹೆಮ್ಮೆಯ ತೆಕ್ಕಲಕೋಟೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದೆ.

ಈ ಪ್ರವಾಸ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳದ ಭೇಟಿಯಾಗಿರದೆ, ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಅರಿಯುವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸವಿಯನ್ನು ಸವಿಯುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಅನುಭವವಾಗಿ ನನ್ನ ನೆನಪಿನಾಳದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿದೆ.